تخته نرد طرح قلب-در مقدمه آشنایی با تخته نرد طرح قلب باید گفت در ذهن مردمان جهان, قلب جایگاه احساسات و عواطف است و نماد آن, مفهوم بی همتای عشق را تداعی میکند. شاید فکر کنیم بشر قرن بیست و یکم نماد قلب را برای بیان دوست داشتن و درجه اعلای عشق در متن گفتگوهای مجازی به کار میبرد اما نماد قلب منحصر به انسان امروزی که از فضای اینترنت استفاده میکند نیست. اگر چه امروزه در طراحی تخته نرد استفاده زیادی میشود اما اگر به آثار باستانی کهن و سنگ نگارههای قدیمی نظری بیفکنیم, علامت قلب را در گذشتههای دور پیدا خواهیم کرد.
با گذری در آثار باستانی درخواهیم یافت, که نماد قلب به عنوان سمبلی برای ابراز عشق استفاده میشدهاست و در میان مردان و زنان عاشق رواج زیادی داشته است. اما موضوع به همین جا منتهی نمیشود, علاوه بر عشق معنوی میان انسانها, در سنگ نگارههای قدیم, علامت قلب همچون پیکان جهت حرکت و طی مسیر به سمت گنج را نشان میدادهاست و انسان باستان, مسیر رسیدن به گنج را با این نماد, حکاکی مینمودهاست.
بازی اشرافی در میان طبقه بزرگان
از طرف دیگر طبق شواهد تاریخی میدانیم که تخته نرد از بازیهای استراتژیک و جذابی است که در دوران قدیم به عنوان یک بازی اشرافی در میان طبقه بزرگان و سیاستمداران مورد استفاده قرار میگرفتهاست. اگرچه رفته رفته با توسعه جوامع انسانی این بازی از شکل یک بازی اشرافی به یک بازی همگانی تبدیل شدهاست, اما چه در گذشته و چه در زمان حال علاقه مندانی وجود دارند علاوه بر بهره برداری از جنبه سرگرمی این بازی به نفیس بودن جعبه و معنادار بودن شمای درونی و بیرونی تخته نرد نیز توجه داشتهاند. استفاده از تخته نرد طرح قلب که با تخته نرد طرح لاو نیز نزدیکیهایی دارد, یکی از این علاقهمندیهاست.
ترکیب هنر زیبای ایرانیان با سایر جنبههای زندگی روزمره امری بدیهی و پرتکرار است که در جای جای زندگی, فرهنگ, جامعه و ادبیات این مرز و بوم قابل مشاهده است. با عبوری از خلال آثار ادیبان پارسی گوی میبینیم که بازی تخته نرد و “بردن” و “باختن” در آن مفاهیم بلندی را تداعی نمودهاست. چنانکه شاید باختن در تخته نرد, نشانهای از دلدادگی و فدا شدن را در درون خود دارد و در ابیات و آثار مختلفی از شاعران و نویسندگان ایرانی اصطلاح “نرد عشق درباختن” را مشاهده میکنیم که نشان از تسلیم در مقابل عشق معنوی انسانها را نشان میدهد. همچنین “نرد باختن” در مقابل بزرگان یا افراد دست نیافتنی حکایت عشق به خدمت یا بختن داوطلبانه در مقابل اوست چنانکه مولوی میفرماید: “این من و ما بهر آن بر ساختی تا تو با ما نرد خدمت باختی)”
مدلهای مختلف تخته نرد طرح قلب
علاوه بر مضمون محتوایی قلب و عشق در تخته نرد, استفاده ظاهری ازاین سمبل در طراحی جعبه و بخش داخلی آن بسیار مورد توجه طراحان و سازندگان این بازی بودهاست. در برخی از جعبههای تخته نرد, صفحه بازی با علامت قلب و حتی تصویر عشاق تزیین شدهاست و در زمان انجام بازی, صداقت و صمیمیت در بازی, و انجام بازی دوستانه را تداعی میکند. شاید این موضوع به روحیه مهربانی مهمان نوازی و نوع دوستی ایرانیان اشاره داشته باشد که حتی در فضای رقابت با یکدیگر نیز سودای رویارویی و تقابل و تضاد با یکدیگر را ندارند و این احساس را حتی در بازیهای رقابتی خود نیز به نمایش میگذارند.
بدیهی است که دوست داشتن همنوعان منحصر در میان ایرانیان نیست و علی رغم مخالفتهای برخی از مردم دنیا, انسانهای زیادی را میتوانیم در سراسر دنیا پیدا کنیم که رسم عاشقی را میدانند و دوستی با همنوعان را به عنوان یک معیار در زندگی خود قرار دادهاند. بنابراین در نمونههای خارجی نیز تخته نرد با طرح لاو را میتوانیم پیدا کنیم.
منقش شدن تخته نرد به علامت قلب تنها به بخش داخلی تخته نرد منحصر نمیشود, در موارد زیادی میتوان آثار هنرمندانه ایرانیان را پیدا کنیم که شکل کلی جعبه تخته نرد را با شمایل قلب ارائه دادهاند. این موضوع علاوه بر جذابیت بصری این جعبه در هنگام بازی, جعبه این بازی را تبدیل به یک اثر هنری نموده که علاقه مندان به دکوراسیون نیز از آن به عنوان یک اثر نفیس در ویترینا و بوفههای تزیینی خود استفاده میکنند.
نماد فرهنگ ایرانی اسلامی در تخته نرد
این آثار هنری با هنر دستان چیره دست ایرانی در زمینهای مینا کاری, منبت کاری و خاتم کاری ترکیب بی همتایی را خلق میکنند که نماد قلب و سایر نمادهای فرهنگ ایرانی و اسلامی را در میآمیزند. تخته نرد طرح قلب در اشکال مختلف و با بکارگیری هنرهای یاد شده, جلوه زیبایی به این بازی میبخشد و علاقهمندان را جذب خود مینماید.
جایگاه نماد قلب در ساخت و طراحی تخته نرد, جایگاهی ویژه است و نمونههای فراوانی از جعبه این بازی را میتوانیم در ایران و سایر کشورها پیدا کنیم که قالب بیرونی آن به شکل قلب ساخته شده باشد و یا در کف زمین بازی آن نماد قلب حکاکی یا به تصویر کشیده شده باشد. نماد زیبای قلب نه تنها در بخش داخلی و بیرونی جعبه تخته نرد به کار گرفته شدهاست بلکه برخی از آن به عنوان طراحی تاسهای بازی نیز استفاده کردهاند. در این تاسها به جای تک تک اعداد, سما میتوانید علامت قلب را مشاهده کنید و هنگامی هر دو تاس عدد شش را نشان میدهند, دوازده قلب قلب به نشان عشق در دوازده ماه سال را مشاهده کنید!
به طور کلی طراحی تخته نرد یکی از هنرهای زیبای ایرانی است در طراحی آن میتوان اشکال گوناگون هنری از منبت کاری, معرق کاری و کنده کاری و سوخته نگاری روی چوب گرفته تا مینا کاری, نقاشیهای بسیار ظریف مینیاتور که حاصل ساعتها کار پر زحمت هنری است, مشاهده کرد. مایه شگفتی است که در ساخت و طراحی تخته نرد از عمیق ترین نکات فلسفی و زیباترین نمادهای فرهنگی ایران استفاده میشود و این تلاش خستگی ناپذیر هنرمندان در صنایع چوب و سایر هنرهای ظریف ایرانی همچنان ادامه دارد و علاقهمندی به این هنر از سوی مصرف کنندگان این دسته از محصولات نیز بی پایان است.
مطالب مرتبط
ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
